Behandelingen

lymfoedeem chirurgie

Lymfoedeemlymfoedeem chirurgie, LVALymfoedeem aan de rechter arm

Lymfoedeem van de arm is één van de meest onderschatte complicaties van borstkankerbehandeling. Het kan ontstaan nadat de lymfeklieren in de okselregio beschadigd zijn geraakt ten gevolge van een operatie (schildwachtklierprocedure en/of okselkliertoilet) of bestraling in het kader van borstkankerbehandeling. Dit resulteert in een ophoping van eiwitten en vocht in de arm, leidend tot een verstoord evenwicht van het lymfetransport. De aandoening is progressief; dit wil zeggen dat het volume van de arm toeneemt, de mobiliteit van de arm verder beperkt wordt, het functioneren in het dagelijks leven achteruit gaat en de kwaliteit van leven van de patiënt sterk vermindert naarmate de aandoening vordert.

 

Behandeling

De standaardbehandeling voor lymfoedeem van de arm bestaat nu uit een combinatie van manuele lymfedrainage en druktherapie door armkousen. De behandeling is intensief en moet meestal langdurig worden voortgezet, veelal levenslang. Deze behandeling bereikt geen genezing, maar wel vermindering van de klachten en behoud een zo normaal mogelijk armvolume. De toekomst voor patiënten is natuurlijk een behandeling waardoor het lymfoedeem geneest en geen chronische aandoening blijft.

 

Microchirurgielymfoedeem chirurgie, LVAlymfaticoveneuze anastomose

Lymfevaten zijn zeer klein, ongeveer 0,3 mm in doorsnede, waardoor herstel van een lymfeklierstation alleen met de hulp van een microscoop mogelijk is. Deze technieken zijn grofweg in te delen in lymfekliertransplantaties dan wel het aanleggen van verbindingen tussen oppervlakkige lymfevaten en bloedvaten (lymfaticoveneuze anastomose; LVA). Na zeer positieve resultaten bij de eerste patiënten in Nederland, moet nu nader worden onderzocht hoe effectief deze technieken precies zijn.

 

Expertise centra

Microchirurgie wordt uitgevoerd door plastisch chirurgen. In Nederland is het Maastricht UMC+ een van de expertisecentra op het gebied van de microchirurgische behandeling van lymfoedeem, ook wel vaker ‘super microchirurgie’ genoemd. De plastisch chirurgen van beide centra hebben veel ervaring binnen de microchirurgie en zijn in staat om deze zeer kleine lymfevaatjes te verbinden. Momenteel wordt de lymfoedeemzorg in deze centra georganiseerd om in de nabije toekomst zoveel mogelijk patiënten van de juiste behandeling te kunnen voorzien. Hierbij heeft de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) een belangrijke functie.

 

Toekomst

Te verwachten is dat binnen enkele jaren veel patiënten met lymfoedeem in een vroeg stadium in aanmerking kunnen komen voor microchirurgische behandeling. De effectiviteit van microchirurgie van het lymfesysteem zal in de expertisecentra onderzocht worden in vergelijking met de huidige standaardbehandeling. Hoewel de meeste ervaring is opgedaan bij lymfoedeem na borstkankerbehandeling, zullen deze technieken bij duidelijke effectiviteit ook in de toekomst kunnen worden toegepast bij de behandeling van bijvoorbeeld lymfoedeem van het been.